NL | FR
Contact     .be
Logo

Sobane-strategie toegepast op BIOLOGISCHE AGENTIA

Biologische agentia

U kan de brochure raadplegen en gratis aanvragen in de module Publicaties.

Voor meer informatie, raadpleeg onze andere pagina’s op de website:

Niveau 2, Observatie

  • Inleiding tot de methode
  • De observatiemethode is opgenomen in hoofdstuk 2 van de brochureObservatie_KL 
  • Hulpfiches om deze risicofactor beter te begrijpen zijn beschikbaar in de bijlages van de brochure
  • Invulbare versie (DOC, 386 Kb) om het verslag op te stellen

Niveau 3, Analyse

  • Inleiding tot de methode
  • De observatiemethode is opgenomen in hoofdstuk 3 van de brochureAnalyse_KL 
  • Hulpfiches om deze risicofactor beter te begrijpen zijn beschikbaar in de bijlages van de brochure
  • Invulbare versie (DOC, 297 Kb) om het verslag op te stellen

Niveau 4, Expertise

  • Inleiding tot de methode
  • De observatiemethode is opgenomen in hoofdstuk 4 van de brochureExpertise_KL 
  • Hulpfiches om deze risicofactor beter te begrijpen zijn beschikbaar in de bijlages van de brochure

 

Inleiding tot de methodes

Niveau 2: ObservatieObservatie

Inleiding

Doelstellingen
  • Bestuderen van de situatie in het algemeen en op de werkvloer voor wat betreft de blootstelling aan biologische agentia
  • De technische maatregelen bepalen die moeten genomen worden om de risico's voor de gezondheid te verminderen of uit te schakelen.
  • Beslissen of een meer doorgedreven Analyse (niveau 3)
    • noodzakelijk is
    • dringend is (en zo ja, hoe dringend is ze )?
    • met welk doel?
     
Wie ?
  • De werknemers en hun staf.
  • De mensen uit het bedrijf zelf (staf, studiebureau, interne preventieadviseurs) die de werksituatie goed kennen.
    NB: Rekening houdend met de wettelijke bepalingen en de ernst van de risico's is Analyse steeds noodzakelijk. Deze analyse zal steeds begeleid worden door de preventieadviseur. De Observatie van de werkomstandigheden door de werknemers van het bedrijf zal de Analyse vergemakkelijken en de doeltreffendheid ervan sterk verbeteren.
Hoe ?

Een meer gedetailleerde beschrijving van de toepassing van de Observatie methodes wordt beschreven in de algemene inleiding van de SOBANE methode.
Enkel de voornaamste richtlijnen worden hieronder vermeld.Beeldscherm observatie 

De werkmethode is vergelijkbaar met deze gebruikt tijdens het niveau 1, Opsporingmethode (Déparis), en de deelnemers zouden dezelfde moeten zijn:

  1. Keuze van een "arbeidssituatie". Dit is een kleine groep werkposten die samen een geheel vormen.
     
  2. Aanduiden van een coördinator.
     
  3. Voorbereiding van de coördinator: hij leest de Observatie-methode grondig, leert hoe ze te gebruiken en past ze aan de betrokken arbeidssituatie aan.
     
  4. Oprichten van een werkgroep samengesteld uit de belangrijkste werknemers en personen van de technische omkadering.
    Als er zowel mannen als vrouwen tewerkgesteld zijn in de onderzochte arbeidssituatie, zullen beide sexen in de werkgroep vertegenwoordigd zijn.
     
  5. Vergadering van de werkgroep in een rustig lokaal dicht bij de werkposten (gemiddeld gedurende een tweetal uren).
     
  6. Duidelijke uitleg door de coördinator over het doel van de vergadering en de procedure.
     
  7. Discussie over elke rubriek met de nadruk op:
    • wat concreet kan gedaan worden om de situatie te verbeteren, door wie en wanneer
    • datgene waarvoor, op Analyse niveau, de hulp van een preventieadviseur moet worden ingeroepen.

      Tijdens de discussie over de werksituatie wordt rekening gehouden met de karakteristieken van de werknemers. Er wordt speciale aandacht besteed aan het feit dat het om mannen of vrouwen gaat, jonge of oudere werknemers, mensen die de taal al of niet kennen.
       
     
  8. Na de vergadering maakt de coördinator een syntheseverslag van de voorgestelde oplossingen. Dit bevat:
    • de gebruikte tabellen, met duidelijke informatie zoals besproken tijdens de vergadering
    • de lijst met mogelijke oplossingen met voorstel van wie doet wat en wanneer
    • de lijst met de meer in detail te bestuderen punten op niveau 3, Analyse, en hun prioriteiten.
       
     
  9. De resultaten worden voorgesteld aan de deelnemers van de werkgroep, aan de directie en aan het comité van preventie en bescherming op het werk. Er kunnen punten aangepast of toegevoegd worden en beslissingen genomen worden tijdens deze vergaderingen.
     
  10. Vervolg van de studie voor de niet opgeloste problemen door middel van het niveau 3 van de methode , Analyse.

    Wanneer het niet lukt om een vergadering met 3 tot 6 medewerkers te organiseren, zal de coördinator het observatieniveau zelf sturen. Dit gebeurt best in samenwerking met 1 of 2 werknemers en het overleg kan eventueel op de werkvloer georganiseerd worden. Deze situatie is niet ideaal maar blijft nuttig om de preventie te bevorderen. Op deze manier kan het eventueel beroep doen op een extern deskundige voorbereid worden.
Te bespreken punten

Bij werkzaamheden waarbij blootstelling aan biologische agentia mogelijk is moet steeds onderscheid gemaakt worden tussen:

  • welbewuste blootstelling aan een biologisch agens: Biologische agentia1
    • laboratoria, met inbegrip van microbiologische diagnoselaboratoria, en verblijven voor proefdieren, plaatsen waar werkzaamheden verricht worden met biologische agentia, industriële productie, manipulaties, inentingen , experimentele toepassingen.
     
  • werkzaamheden die niet het welbewust voornemen impliceren om te werken met een biologisch agens.
    Deze werkzaamheden zijn met name:
    • werk in de voedingsindustrie
    • werkzaamheden waarbij rechtstreeks contact met voedingswaren of -stoffen mogelijk is;
    • werk in de landbouw;
    • werkzaamheden waarbij er contact is met dieren of producten van dierlijke oorsprong;
    • werk in de gezondheidszorg, met inbegrip van werk in isolatie- en post-mortem-eenheden;
    • werk in klinische, veterinaire en diagnoselaboratoria, met uitstluiting van microbiologische diagnoselaboratoria;
    • werkzaamheden in diensten voor sociale hulp, noodhulp en in strafinrichtingenBiologische agentia 2 
    • werk in vuilverwerkingsbedrijven
    • werk in installaties voor zuivering van afvalwater
      ...
     
  1. Beschrijving van de werksituatie
    • situatieschets:
    • lijst van activiteiten (welbewust of niet) waarbij contact mogelijk is met een biologisch agens
    • gevaargroep (bioveiligheid)
    • ...
       
     
  2. Conformiteit met de wetgeving
    • risico analyse
    • risicodossier
    • voorafgaandelijke kennisgeving
    • naamlijsten van blootgestelde werknemers
    • ...
       
     
  3. Uitrusting van de werklokalen
     
  4. Opleiding
     
  5. Toegangsvoorwaarden
     
  6. Microbiologische standaardmethoden (voor de welbewuste activiteiten)
     
  7. Hygiënische maatregelen
     
  8. Persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM)
     
  9. Ontsmetting
     
  10. Afvalverwijdering
     
  11. Gezondheidstoezicht
     
  12. Synthese:
    • beoordeling van de bestaande situatie
    • overzicht van preventieve acties/verbeteringsmaatregelen
    • beoordeling van de toekomstige situatie
     

Ieder onderdeel van de methode Observatie bestaat uit twee delen:

  • De delen "beschrijving van de werksituatie" zullen vooral nuttig zijn bij een eerste benadering van de werksituatie. Het gaat hierbij voornamelijk om de situatie te beoordelen t.o.v. de wetgeving.
  • Wanneer de situatie voldoet aan de wettelijke vereisten, is het mogelijk enkel de delen "periodiek toezicht" te raadplegen. Dit omvat het onderhouden, het in goede staat houden van de uitrusting en het actueel houden van de werkprocedures. De fysieke beheersmaatregelen, de uitrusting en de arbeidsmiddelen behoren hier niet toe, ze zijn reeds beoordeeld vooraf en eventueel gecorrigeerd en bijgestuurd.
  • Wanneer er gewerkt wordt met een nieuw biologisch agens, moet de hele procedure van beoordeling opnieuw uitgevoerd worden.
  • Wanneer er een belangrijke wijziging optreedt (verhuis, nieuwe productielijnen, renovatie van de gebouwen.) binnen de onderneming, wordt er aangeraden de procedure volledig te hernemen.
Terminologie
  • Micro-organisme: Een al of niet cellulaire microbiologische entiteit, met het vermogen van replicatie of overdracht van genetisch materiaal.
  • Celcultuur: Het resultaat van het in vitro kweken van cellen afkomstig van meercellige organismen.
  • Biologische agentia: Micro-organismen, met inbegrip van die welke genetisch gemodifiëerd zijn, celculturen en menselijke endoparasieten die een infectie, allergie of intoxicatie kunnen veroorzaken.
  • Besmetting: Vermenigvuldiging van bacteriën, virussen , schimmels .in weefsel , lichaamsvocht , huidoppervlakte of slijmvlies.
    Indien dit gepaard gaat met ziekteverschijnselen spreekt men over infectie.
  • Infestatie: Infecties veroorzaakt door enkele protozoas (ééncellige dieren) en meercellige parasieten die het organisme binnendringen.
  • Intoxicatie: Klachten, koorts, ademhalingsklachten, ziekten veroorzaakt door sommige micro-organismen die toxische producten afscheiden of vrijstellen na hun dood .
  • Allergie: Sterke reactie van het immuunsysteem veroorzaakt door sommige producten: voorbeeld, allergische rhinitis en astma.

    De biologische agentia worden in vier gevaargroepen ingedeeld naar gelang het risico van infectieziekte dat zij inhouden, van groep 1 zwak risico tot groep 4 belangrijk risico.

    Met deze gevaargroepen komen 4 beheersingsniveaus overeen: van niveau 1(geen beheersing) tot niveau 4 (maximaal beheersingsniveau).


Niveau 3: Analyse

Inleiding

Doelstellingen
  • Evalueer de arbeidssituatie, de infrastructuur en de werkmethoden op een meer grondiger manier voor wat betreft Analyse
    • het concept, de inrichting, de constructie
    • de algemene toestand en het onderhoud
    • de uitwerking van werkmethodes
    • de aanwezigheid van specifieke biologische agentia en hun indeling in gevaargroepen, vooral voor de welbewuste biologische blootstelling
       
     
  • Stel efficiënte oplossingen voor teneinde de algemene werksituatie te verbeteren
Wie ?
  • De mensen bijgestaan uit het bedrijf zelf, bijgestaan door de preventieadviseur die beschikt over:
    • de nodige bekwaamheden
    • de noodzakelijke dokumentatie
     
Hoe ?

Een meer gedetailleerde beschrijving van de toepassing van de Analyse methodes wordt beschreven in de algemene inleiding van de SOBANE methode. Enkel de voornaamste richtlijnen worden hieronder vermeld.

De werkwijze van de preventieadviseur is de volgende:Beeldscherm observatie 

  1. Herzien van de resultaten van de Opsporing en de Observatie van de arbeidssituatie samen met de coördinator die deze 2 eerste niveau's realiseerde
    • de preventieadviseur zal zo het reeds bij de vorige niveau's (Opsporing en Observatie) uitgevoerde werk leren kennen.
    • hij beoordeelt dat werk en de voorgestelde oplossingen vanuit het oogpunt van zijn specifieke kennis. Hij stuurt deze bij indien noodzakelijk of bevestigt de juistheid van de oplossingen.
    • tenslotte beslist hij welke aspecten een nadere specifieke Analyse behoeven.
       
     
  2. Uitvoeren van de eigenlijke Analyse van de arbeidssituatie voor deze specifieke aspecten in samenwerking met de mensen uit het bedrijf
    • door deze specifieke aspecten grondiger te bestuderen
    • door eventueel metingen uit te voeren, steeds met het oog op preventie
    • door het bedrijf te helpen de voorgestelde oplossingen in de praktijk om te zetten.
       
     
Te bespreken punten

De procedure herneemt afzonderlijk voor de activiteiten met welbewuste en met niet-welbewuste blootstelling, de verschillende behandelde punten in de observatiemethode hierboven beschreven met in achtname van:

  1. Het systematisch nazicht en de opzoeking van preventieve of verbeteringsmaatregelen voor wat betreft:
    • de infrastructuur op gebied van bioveiligheid
    • de werkmethoden: doeltreffendheid en toepasbaarheid
    • het personeel: goed opgeleid, beschermd en onder gezondheidstoezicht
    • ...
       
     
  2. De synthese: beoordeling van de werksituatie in zijn totaliteit:
    • beoordeling van de huidige situatie
    • beoordeling van de toekomstige situatie
       
     
  3. Bepalen of een niveau 4, expertise nodig is, hoogdringendheid, doelstellingen
     
  4. Bepalen van maatregelen op korte termijn


Niveau 4: Expertise

Onderhavig document wil geen beschrijving geven van hoe de expertise moet worden uitgevoerd, maar:

  • waaruit ze moet bestaan
  • wat ervan geëist moet worden.
Doelstellingen Expertise 

Door een fijnere analyse van de activiteiten, sommige problemen beter te karakteriseren: beheersing, afzuiging, procedure van beoordeling...ten einde bijzondere oplossingen op punt te stellen.

Wie ?

De mensen uit het bedrijf en de preventieadviseur met de hulp van een expert die:

  • over de nodige meet- en interpretatie-instrumenten beschikt,
  • de technische bekwaamheid heeft voor onderzoek van specifieke oplossingen.
Hoe ?

Aansluitend op de Analyse en op aanvraag van de werknemers uit het bedrijf en van de preventieadviseur, zal de expert: Beeldscherm expertise 

  • Bepaalde specifieke en georiënteerde metingen uitvoeren
  • Bepalen welke soorten ontsmetting de meest geschikte zijn
  • Bepalen welke systemen van verwijdering van afval het meest geschikt zijn
  • ...
Verslag

Hier wordt geen enkel werkdocument voorgesteld. Het onderzoek wordt verricht door experts die de verzamelde informatie afstemmen op de onderzochte werksituatie.

Het Expertiseverslag dient echter volgende elementen te omvatten:

  • de verantwoording van de gebruikte technieken
  • de aanbevolen preventie- en verbeteringsmaatregelen
  • het restrisico na preventie en verbetering

De synthese dient opnieuw te worden opgesteld:

  • door de verantwoordelijke van het bedrijf
  • met de hulp van de preventieadviseurs en de experten.
     

Federale Overheidsdienst Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg - Gebruiksvoorwaarden - Privacy