NL | FR
Contact     .be
Logo

Sobane-strategie toegepast op GEVAARLIJKE CHEMISCHE PRODUKTEN

Gevaarlijke chemische produkten

U kan de brochure raadplegen en gratis aanvragen in de module Publicaties.

Voor meer informatie, raadpleeg onze andere pagina’s op de website:

Niveau 2, Observatie

  • Inleiding tot de methode
  • De observatiemethode is opgenomen in hoofdstuk 2 van de brochureObservatie_KL 
  • Hulpfiches om deze risicofactor beter te begrijpen zijn beschikbaar in de bijlages van de brochure
  • Invulbare versie (DOC, 343 Kb) om het verslag op te stellen

Niveau 3, Analyse

  • Inleiding tot de methode
  • De observatiemethode is opgenomen in hoofdstuk 3 van de brochureAnalyse_KL 
  • Hulpfiches om deze risicofactor beter te begrijpen zijn beschikbaar in de bijlages van de brochure
  • Invulbare versie (DOC, 275 Kb) om het verslag op te stellen

Niveau 4, Expertise

  • Inleiding tot de methode
  • De observatiemethode is opgenomen in hoofdstuk 4 van de brochureExpertise_KL 
  • Hulpfiches om deze risicofactor beter te begrijpen zijn beschikbaar in de bijlages van de brochure

Inleiding tot de methodes

Niveau 2: Observatie

Inleiding

DoelstellingenObservatie
  • De situatie op het terrein in het algemeen bestuderen inzake de werkomstandigheden met chemische producten: gassen, vloeistoffen, stof, damp, nevel.
  • De onmiddellijk realiseerbare technische en of organisatorische maatregelen bepalen die onmiddellijk genomen kunnen worden om risico's te voorkomen/te verminderen.
  • Bepalen waarover een meer diepgaandere Analyse ( niveau 3) dient te handelen
Wie?
  • De werknemers en hun hiërarchische omkadering.
  • Personeel van het bedrijf (kaders, studiebureau, interne preventie-adviseurs) met goede kennis van de werksituatie.

    NB: Bij gebruik van gevaarlijke chemische agentia is wettelijk steeds een Analyse vereist gezien de ernst van de risico's. Deze Analyse wordt in het algemeen uitgevoerd door een preventieadviseur. Desalniettemin zal de Observatie van de werkomstandigheden, uitgevoerd door het personeel van het bedrijf zelf, het werk van de adviseur vergemakkelijken en de effectiviteit van de Analyse aanzienlijk verbeteren.
Hoe?

Een meer gedetailleerde beschrijving van de toepassing van de Observatie methodes wordt beschreven in de algemene inleiding van de SOBANE methode.
Enkel de voornaamste richtlijnen worden hieronder vermeld.

De werkmethode is vergelijkbaar met deze gebruikt tijdens het niveau 1, Opsporingmethode (Déparis), en de deelnemers zouden dezelfde moeten zijn:

  1. Keuze van een "arbeidssituatie". Dit is een kleine groep werkposten die samen een geheel vormen.Beeldscherm observatie 
  2. Aanduiden van een coördinator.
  3. Voorbereiding van de coördinator: hij leest de Observatie-methode grondig, leert hoe ze te gebruiken en past ze aan de betrokken arbeidssituatie aan.
  4. Oprichten van een werkgroep samengesteld uit de belangrijkste werknemers en personen van de technische omkadering. Als er zowel mannen als vrouwen tewerkgesteld zijn in de onderzochte
    arbeidssituatie, zullen beide sexen in de werkgroep vertegenwoordigd zijn.
  5. Vergadering van de werkgroep in een rustig lokaal dicht bij de werkposten (gemiddeld gedurende een tweetal uren).
  6. Duidelijke uitleg door de coördinator over het doel van de vergadering en de procedure.
  7. Discussie over elke rubriek met de nadruk op:
    • wat concreet kan gedaan worden om de situatie te verbeteren, door wie en wanneer
    • datgene waarvoor, op Analyse niveau, de hulp van een preventieadviseur moet worden ingeroepen.

      Tijdens de discussie over de werksituatie wordt rekening gehouden met de karakteristieken van de werknemers. Er wordt speciale aandacht besteed aan het feit dat het om mannen of vrouwen gaat, jonge of oudere werknemers, mensen die de taal al of niet kennen.
     
  8. Na de vergadering maakt de coördinator een syntheseverslag van de voorgestelde oplossingen. Dit bevat:
    • de gebruikte tabellen, met duidelijke informatie zoals besproken tijdens de vergadering
    • de lijst met mogelijke oplossingen met voorstel van wie doet wat en wanneer
    • de lijst met de meer in detail te bestuderen punten op niveau 3, Analyse, en hun prioriteiten.
     
  9. De resultaten worden voorgesteld aan de deelnemers van de werkgroep, aan de directie en aan het comité van preventie en bescherming op het werk. Er kunnen punten aangepast of toegevoegd worden en beslissingen genomen worden tijdens deze vergaderingen.
  10. Vervolg van de studie voor de niet opgeloste problemen door middel van het niveau 3 van de methode , Analyse.

Wanneer het niet lukt om een vergadering met 3 tot 6 medewerkers te organiseren, zal de coördinator het observatieniveau zelf sturen. Dit gebeurt best in samenwerking met 1 of 2 werknemers en het overleg kan eventueel op de werkvloer georganiseerd worden. Deze situatie is niet ideaal maar blijft nuttig om de preventie te bevorderen. Op deze manier kan het eventueel beroep doen op een extern deskundige voorbereid worden.

Te bespreken punten
  • Beknopte beschrijving van de Werksituatie
    • schets
    • de lokatie van de zones waar chemische producten worden gebruikt of vrijgezet
    • de situering van de werkposten
    • de mogelijk blootgestelde personen
       
     
  • Inventaris van de producten en het verzamelen van de veiligheids- en risico-informatie voor elk product.
    • R- en S- zinnen
    • Inventaris van te bewaken aspecten: opslag, behandeling, brand, persoonlijke bescherming,.
       
     
  • Etikettering en signalisatie
     
  • Elimineren van gevaarlijke producten
     
  • Vermindering van de blootstelling
     
  • Veiligheid bij het omgaan met producten
     
  • Verluchting
     
  • Arbeidshygiënische maatregelen
     
  • Persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM)
     
  • Opslag
     
  • Bescherming tegen brand- of explosierisico's en noodplan.
     
  • Beheer van afvalstoffen
     
  • Vorming en informatie
     
  • Gezondheidstoezicht
     
  • Samenvatting: beoordeling van de werksituatie in het algemeen
    • bilan van de preventie- en verbeteringsmaatregelen
    • wie doet wat wanneer volgens welke prioriteit
    • wie doet wat wanneer volgens welke prioriteit
    • aard van de Analyse, niveau 3, doelstellingen en prioriteiten
    • op korte termijn te nemen maatregelen
     
Gebruikte terminologie
  • R-zinnen (risk): Bijzondere risico's toegeschreven aan gevaarlijke stoffen en preparaten (waarschuwingszinnen)
  • S-zinnen (safety): Veiligheidsaanbevelingen met betrekking tot gevaarlijke stoffen en preparaten
     

Niveau 3: Analyse

Inleiding

DoelstellingenAnalyse
  • De blootstelling en de risico's voor de werknemers meer in detail evalueren
  • Het zoeken naar preventie-/verbeteringsmaatregelen uitdiepen door meer gespecialiseerde technieken
  • Inschatten of het nodig is om een nog grondiger studie uit te voeren (Expertise, niveau 4)
Wie ?
  • De verantwoordelijken van de firma met de hulp van een preventieadviseur met methodologische bekwaamheid
Hoe ?

Een meer gedetailleerde beschrijving van de toepassing van de Analyse methodes wordt beschreven in de algemene inleiding van de SOBANE methode. Enkel de voornaamste richtlijnen worden hieronder vermeld.

De werkwijze van de preventieadviseur is de volgende:Beeldscherm observatie 

  1. Herzien van de resultaten van de Opsporing en de Observatie van de arbeidssituatie samen met de coördinator die deze 2 eerste niveau's realiseerde
    • de preventieadviseur zal zo het reeds bij de vorige niveau's (Opsporing en Observatie) uitgevoerde werk leren kennen.
    • hij beoordeelt dat werk en de voorgestelde oplossingen vanuit het oogpunt van zijn specifieke kennis. Hij stuurt deze bij indien noodzakelijk of bevestigt de juistheid van de oplossingen.
    • tenslotte beslist hij welke aspecten een nadere specifieke Analyse behoeven.
       
     
  2. Uitvoeren van de eigenlijke Analyse van de arbeidssituatie voor deze specifieke aspecten in samenwerking met de mensen uit het bedrijf
    • door deze specifieke aspecten grondiger te bestuderen
    • door eventueel metingen uit te voeren, steeds met het oog op preventie
    • door het bedrijf te helpen de voorgestelde oplossingen in de praktijk om te zetten.
     
Te bespreken punten
  1. Beschrijving van de arbeidssituatie
     
  2. Inventaris van de producten
     
  3. Etikettering van de producten en aanduiding van de lokalen
     
  4. Verwijdering en vervanging van de gevaarlijke producten
     
  5. Vermindering van de blootstelling
     
  6. Veiligheid bij het behandelen van de producten
     
  7. Verluchting
     
  8. Persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM)
     
  9. Opslag
     
  10. Beheer van afval en uitstoten
     
  11. Maatregelen in geval van ongeval, incident of noodgeval
     
  12. Opleiding en informatie
     
  13. Gezondheidstoezicht
     
  14. Preventiemaatregelen specifiek aan bepaalde activiteiten
     
  15. Evaluatie van het huidige risico en van het restrisico
     
  16. Synthese
    • huidig risico
    • balans van de noodzakelijke preventie-/verbeteringsmaatregelen
    • wie doet wat en wanneer, in volgorde van prioriteit
    • restrisico na preventie
    • noodzaak van een niveau 4 "expertise"
      • de doelstellingen : op welke onderdelen of punten van de situatie of van de organisatie?
      • dringendheid
         
       
     
  17. Maatregelen op korte termijn

Niveau 4: Expertise

Onderhavig document wil geen beschrijving geven van hoe de Expertise moet worden uitgevoerd, maar

  • waaruit ze moet bestaan
  • wat ervan geëist moet worden.
DoelstellingenExpertise
  • Door speciale metingen, de blootstelling en de risico's voor de werknemers beter kenmerken
  • Door een fijnere analyse van de activiteiten en blootstellingsomstandigheden, zoeken naar de ultieme aanpassingen die moeten doorgevoerd worden voor de preventie/verbetering.
Wie?
  • Deze fase van de studie dient uitgevoerd te worden door de verantwoordelijken van de firma en de preventieadviseur met de bijkomende hulp van experten die beschikken over:
    • de nodige meet- en interpretatiemiddelen
    • de technische bekwaamheid om naar bijzondere oplossingen te zoeken
     
Hoe?
  1. Grondig te bestuderen omstandigheden: Beeldscherm expertise
    • opeenvolging van de activiteiten
    • representatieve arbeidsperiodes
      • bewijs van hun representativiteit
      • data en uren
       
    • betrokken werknemers
    • homogene blootstellingsgroepen
       
     
  2. Evaluatie:
    • meetapparatuur
      • eigenschappen
      • ijking
      • meetpunt
      • bemonsteringsduur
       
    • berekening van de gemiddelde dagelijkse concentratie en/of de concentratie op korte termijn
    • interpretatie: evaluatie van het huidige risico
    • resultaten- en interpretatieverslag
       
     
  3. Gespecialiseerde studies
    • Naargelang het geval
    • berekening van de algemene verluchtingsinstallaties of van de lokale afzuiging
    • herziening van het industriële proces
    • reorganisatie van de werkvloer en van de arbeidscycli
    • algemene reorganisatie van de opslag
    • voorbereiding van het SEVESO-dossier
    • ...
       
     
  4. Evaluatie van het restrisico
    • na invoering van de preventie-/verbeteringsmaatregelen
     
Verslag

Hier wordt geen enkel werkdocument voorgesteld. Het onderzoek wordt verricht door experts die de verzamelde informatie afstemmen op de onderzochte werksituatie

Het Expertiseverslag dient echter volgende elementen te omvatten:

  • de verantwoording van de gebruikte technieken
  • de evaluatie van het huidige risico
  • de aanbevolen preventie-/verbeteringsmaatregelen
  • wie doet wat en wanneer?
  • het restrisico na preventie/verbetering
  • het eventueel uit te voeren gezondheidstoezicht .

De synthese dient opnieuw te worden opgesteld

  • door de verantwoordelijken van de firma
  • met de hulp van de preventieadviseurs en de experten.

Federale Overheidsdienst Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg - Gebruiksvoorwaarden - Privacy