NL | FR
Contact     .be
Logo

Sobane-strategie toegepast op HAND-ARM TRILLINGEN

Hand-arm trillingen

U kan de brochure raadplegen en gratis aanvragen in de module Publicaties.

Voor meer informatie, raadpleeg onze andere pagina’s op de website:

Niveau 2, Observatie

  • Inleiding tot de methode
  • De observatiemethode is opgenomen in hoofdstuk 2 van de brochureObservatie_KL 
  • Hulpfiches om deze risicofactor beter te begrijpen zijn beschikbaar in de bijlages van de brochure
  • Invulbare versie (DOC, 287 Kb) om het verslag op te stellen

Niveau 3, Analyse

  • Inleiding tot de methode
  • De observatiemethode is opgenomen in hoofdstuk 3 van de brochureAnalyse_KL 
  • Hulpfiches om deze risicofactor beter te begrijpen zijn beschikbaar in de bijlages van de brochure
  • Invulbare versie (DOC, 246 Kb) om het verslag op te stellen

Niveau 4, Expertise

  • Inleiding tot de methode
  • De observatiemethode is opgenomen in hoofdstuk 4 van de brochureExpertise_KL 
  • Hulpfiches om deze risicofactor beter te begrijpen zijn beschikbaar in de bijlages van de brochure

Inleiding tot de methodes

Niveau 2: Observatie

Inleiding

DoelstellingenObservatie
  • Informatie verzamelen over de situatie in het algemeen voor wat betreft
      • de arbeidsomstandigheden
      • de bronnen van hand-arm trillingen
       
    • op het terrein
    • in samenwerking met de werknemers en de staf.
       
     
  • De technische maatregelen bepalen die onmiddellijk genomen kunnen worden om de risico's te voorkomen/verbeteren.
     
  • Nagaan of een grondigere Analyse (niveau 3)
    • noodzakelijk is
    • dringend is (en zo ja, hoe dringend)
    • en met welk doel.
     
Wie ?
  • De werknemers en hun staf.
  • De mensen uit het bedrijf zelf (staf, studiebureau, interne preventieadviseurs) die de werksituatie goed kennen.
Hoe ?Beeldscherm observatie

Een meer gedetailleerde beschrijving van de toepassing van de Observatie methodes wordt beschreven in de algemene inleiding van de SOBANE methode.
Enkel de voornaamste richtlijnen worden hieronder vermeld.

De werkmethode is vergelijkbaar met deze gebruikt tijdens het niveau 1, Opsporingmethode (Déparis), en de deelnemers zouden dezelfde moeten zijn:

  1. Keuze van een "arbeidssituatie". Dit is een kleine groep werkposten die samen een geheel vormen.
  2. Aanduiden van een coördinator.
  3. Voorbereiding van de coördinator: hij leest de Observatie-methode grondig, leert hoe ze te gebruiken en past ze aan de betrokken arbeidssituatie aan.
  4. Oprichten van een werkgroep samengesteld uit de belangrijkste werknemers en personen van de technische omkadering. Als er zowel mannen als vrouwen tewerkgesteld zijn in de onderzochte
    arbeidssituatie, zullen beide sexen in de werkgroep vertegenwoordigd zijn.
  5. Vergadering van de werkgroep in een rustig lokaal dicht bij de werkposten (gemiddeld gedurende een tweetal uren).
  6. Duidelijke uitleg door de coördinator over het doel van de vergadering en de procedure.
  7. Discussie over elke rubriek met de nadruk op:
    • wat concreet kan gedaan worden om de situatie te verbeteren, door wie en wanneer
    • datgene waarvoor, op Analyse niveau, de hulp van een preventieadviseur moet worden ingeroepen.

      Tijdens de discussie over de werksituatie wordt rekening gehouden met de karakteristieken van de werknemers. Er wordt speciale aandacht besteed aan het feit dat het om mannen of vrouwen gaat, jonge of oudere werknemers, mensen die de taal al of niet kennen.
       
     
  8. Na de vergadering maakt de coördinator een syntheseverslag van de voorgestelde oplossingen. Dit bevat:
    • de gebruikte tabellen, met duidelijke informatie zoals besproken tijdens de vergadering
    • de lijst met mogelijke oplossingen met voorstel van wie doet wat en wanneer
    • de lijst met de meer in detail te bestuderen punten op niveau 3, Analyse, en hun prioriteiten.
       
     
  9. De resultaten worden voorgesteld aan de deelnemers van de werkgroep, aan de directie en aan de comité van preventie en bescherming op het werk. Er kunnen punten aangepast of toegevoegd worden en beslissingen genomen worden tijdens deze vergaderingen.
     
  10. Vervolg van de studie voor de niet opgeloste problemen door middel van het niveau 3 van de methode , Analyse.

Wanneer het niet lukt om een vergadering met 3 tot 6 medewerkers te organiseren, zal de coördinator het observatieniveau zelf sturen. Dit gebeurt best in samenwerking met 1 of 2 werknemers en het overleg kan eventueel op de werkvloer georganiseerd worden. Deze situatie is niet ideaal maar blijft nuttig om de preventie te bevorderen. Op deze manier kan het eventueel beroep doen op een extern deskundige voorbereid worden.

Te bespreken punten
  1. Inwinnen van de informatie voor elke machine die trillingen veroorzaakt:
    • beschrijving, belangrijkste kenmerken.
     
  2. Uitgevoerde activiteiten:
    • beschrijving
    • machines en werktuigen
    • houdingen
    • werkomstandigheden
    • ervaring door de werknemers
    • mogelijkheden tot demping van de trillingen:
      • ter hoogte van de trillende machine
      • ter hoogte van de werkplaats.
       
     
  3. Balans voor elke activiteit:
    • beoordeling van de bestaande situatie
    • beoordeling van de toekomstige situatie
    • noodzaak van een Analyse, niveau 3, dringendheid en doelstellingen
    • balans van de preventie/verbeteringsacties
     
  4. Voorbeeld:
    • er wordt een voorbeeld gegeven ter illustratie van de werkwijze en de informatie hiervoor noodzakelijk, zonder de tekst nodeloos lang te maken.
     

Niveau 3: Analyse

Inleidingen

DoelstellingenAnalyse
  • Aan de hand van tabellen, het risico verbonden aan hand-arm trillingen evalueren onder de omstandigheden die tijdens niveau 2, Observatie, werden waargenomen.
  • Meer gerichte preventie/verbeteringsmaatregelen uitwerken.
  • Bepalen van een beter aangepaste arbeidsorganisatie.
  • Nagaan of een nog grondiger onderzoek noodzakelijk is (Expertise, niveau 4).
Wie ?
  • Mensen uit het bedrijf, bijgestaan door een preventieadviseur die beschikt over
    • de nodige methodologische vakkennis
    • de nodige meetapparatuur.
     
Hoe ?Beeldscherm observatie

Een meer gedetailleerde beschrijving van de toepassing van de Analyse methodes wordt beschreven in de algemene inleiding van de SOBANE methode. Enkel de voornaamste richtlijnen worden hieronder vermeld.

De werkwijze van de preventieadviseur is de volgende:

  1. Herzien van de resultaten van de Opsporing en de Observatie van de arbeidssituatie samen met de coördinator die deze 2 eerste niveau's realiseerde
    • de preventieadviseur zal zo het reeds bij de vorige niveau's (Opsporing en Observatie) uitgevoerde werk leren kennen.
    • hij beoordeelt dat werk en de voorgestelde oplossingen vanuit het oogpunt van zijn specifieke kennis. Hij stuurt deze bij indien noodzakelijk of bevestigt de juistheid van de oplossingen.
    • tenslotte beslist hij welke aspecten een nadere specifieke Analyse behoeven.
       
     
  2. Uitvoeren van de eigenlijke Analyse van de arbeidssituatie voor deze specifieke aspecten in samenwerking met de mensen uit het bedrijf
    • door deze specifieke aspecten grondiger te bestuderen
    • door eventueel metingen uit te voeren, steeds met het oog op preventie
    • door het bedrijf te helpen de voorgestelde oplossingen in de praktijk om te zetten.
     
Te bespreken punten
  1. Blootstelling van de werknemers: bestaande situatie
    • groepering van de werknemers met dezelfde blootstelling
    • kenmerken van de equivalente versnelling in een gemiddelde representatieve werksituatie
    • schatting van de versnelling van de persoonlijke blootstelling in de gemiddelde representatieve situatie
    • bestaand risico
       
     
  2. Gebruiksvoorwaarden van de machines: grondigere studie
    • Mogelijke preventie/verbeteringsmaatregelen
       
     
  3. Blootstelling van de werknemers: toekomstige situatie
    • restrisico na preventie/verbeteringsmaatregelen
       
     
  4. Synthese
    • balans van de voorziene preventie- /verbeteringsmaatregelen
    • hiërarchische indeling van de verschillende arbeidsperioden
    • noodzaak en dringendheid van een Expertise (niveau 4)
    • maatregelen op korte termijn en eventueel gezondheidstoezicht.
     
Terminologie
  • Schade-effect: Elk ongewenst effect te wijten aan trillingen
    • ongemak
    • gevolgen op korte termijn : verminderde tastzin, tintelingen
    • gevolgen op lange termijn:
      • bot- en gewrichtsaandoeningen
      • syndroom van Raynaud (witte vingers)
      • beschadiging van het perifere zenuwstelsel.
         
       
     
  • Risico: Kans dat een bepaald effect of een bepaalde schade zich voordoet als gevolg van de blootstelling aan de risicofactor "trillingen".
     
  • Restrisico: Kans dat ditzelfde effect zich voordoet na de verbetering van de werksituatie.
     
  • Equivalente versnelling Aweq (in ms-2) Continue versnelling die, over de volledige meetperiode, dezelfde blootstelling zou geven (in termen van trillingsenergie) dan de wisselende en onregelmatige trillingen of de schokken die reëel voorkomen (uitgedrukt in ms-2).
     
  • Versnelling van de persoonlijke blootstelling AEP (in ms-2)

Niveau 4: ExpertiseExpertise

De bedoeling van deze brochure is niet te beschrijven hoe de expertise uitgevoerd moet worden, maar wel aan te geven

  • wat de expertise moet behelzen
  • wat ze moet opleveren.
Doelstellingen
  • Door speciale metingen de trillingen van de machines beter karakteriseren.
  • Door een meer verfijnde analyse van de activiteiten en de omstandigheden waarin de trillingen plaatsvinden, de globale blootstelling van de werknemers karakteriseren. Zoeken naar bijkomende aanpassingen aan de arbeidspost die preventie/verbetering teweeg brengen.
Wie ?
  • Deze fase van de studie moet worden uitgevoerd door mensen uit het bedrijf zelf en de preventieadviseurs bijgestaan door experts die
    • over de nodige meet- en interpretatie-instrumenten beschikken
    • de technische bekwaamheid hebben om specifieke oplossingen uit te werken.
     
Hoe ?Beeldscherm expertise
  1. Omstandigheden die grondig onderzocht moeten worden:
    • te bestuderen trillende machines
    • representatieve werkdagen
      • bewijs van de representativiteit
      • data en uren
         
       
     
  2. Evaluatie:
    • opeenvolging van de activiteiten
    • betrokken werknemers
      • homogene groepen met éénzelfde blootstelling
       
    • gebruikte apparatuur
      • kenmerken
      • ijking
      • plaatsing op de trillende machine
       
    • gebruikte meettechniek:
      • X, Y en Z-as
      • duur van de metingen
      • analyse per octaaf of 1/3-octaaf
       
    • metingen van Aweq,i 
    • berekening van de versnelling van de persoonlijke blootstelling in functie van de gemiddelde dagelijkse blootstellingsduur
    • interpretatie: evaluatie van het bestaand risico.
       
     
  3. Gespecialiseerde studies
    Volgens het geval:
    • doeltreffendheid van de trillingsdempende maatregelen (handvatten, moffen, ...)
      • meting van de versnellingen
        • vóór verandering a1
        • na verandering a2
         
       
    • berekening van de verhoudingen
    • interpretatie:
      • Verhouding:
        • > 1: verslechtering door verandering
        • > 0,8: ondoeltreffend
        • < 0,8: doeltreffend
           
         
       
     
  4. Preventie/verbetering
    • opsporen van de uit te voeren aanpassingen
      • aan elke trillende machine
      • aan de arbeidsorganisatie.
         
       
     
  5. Restrisico
    • na het nemen van de preventie/verbeteringsmaatregelen.
       
     
  6. Persoonlijke beschermingsmaatregelen
     
  7. Gezondheidstoezicht
Verslag

Er wordt geen werkdocument voorgesteld. Het onderzoek wordt verricht door experts, die de verzamelde informatie afstemmen op de onderzochte werksituatie.

Het verslag van de Expertise moet evenwel de volgende punten bevatten :

  • verantwoording van de gebruikte technieken
  • evaluatie van het bestaande risico
  • aanbevolen preventie/verbeteringsmaatregelen
  • wie doet wat en wanneer ?
  • het restrisico na preventie/verbetering
  • het eventueel te organiseren gezondheidstoezicht.

Er moet opnieuw een synthese worden gemaakt

  • door mensen uit het bedrijf
  • bijgestaan door preventieadviseurs en experts.

Federale Overheidsdienst Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg - Gebruiksvoorwaarden - Privacy