NL | FR
Contact     .be
Logo

Sobane-strategie toegepast op MUSCULO-SKELETALE AANDOENINGEN (RSI)

Musculo-skeletale aandoeningen (RSI)

U kan de brochure raadplegen en gratis aanvragen in de module Publicaties.

Voor meer informatie, raadpleeg onze andere pagina’s op de website:

Niveau 2, Observatie

  • Inleiding tot de methode
  • De observatiemethode is opgenomen in hoofdstuk 2 van de brochureObservatie_KL 
  • Hulpfiches om deze risicofactor beter te begrijpen zijn beschikbaar in de bijlages van de brochure
  • Invulbare versie (DOC, 403 Kb) om het verslag op te stellen

Niveau 3, Analyse

  • Inleiding tot de methode
  • De observatiemethode is opgenomen in hoofdstuk 3 van de brochureAnalyse_KL 
  • Hulpfiches om deze risicofactor beter te begrijpen zijn beschikbaar in de bijlages van de brochure
  • Invulbare versie (DOC, 240 Kb) om het verslag op te stellen

Niveau 4, Expertise

  • Inleiding tot de methode
  • De observatiemethode is opgenomen in hoofdstuk 4 van de brochureExpertise_KL 
  • Hulpfiches om deze risicofactor beter te begrijpen zijn beschikbaar in de bijlages van de brochure

Inleiding tot de methodes

Niveau 2: Observatie

Inleiding

DoelstellingenObservatie
  • Bestuderen van de situatie in het algemeen en op de werkplaats, voor wat betreft de aspecten die een risico vormen om muskuloskelatale of rugproblemen te veroorzaken
  • De technische maatregelen bepalen die onmiddellijk kunnen genomen worden om de risico’s te voorkomen/te verbeteren.
  • Bepalen of een grondigere Analyse (niveau 3)
    • noodzakelijk is
    • dringend is (en zo ja, hoe dringend is ze ?)
    • met welk doel.
     
Wie ?
  • De werknemers en hun staf.
  • De mensen uit het bedrijf zelf (staf, studiebureau, interne preventieadviseurs) die de werksituatie goed kennen.
Hoe ?Beeldscherm observatie

Een meer gedetailleerde beschrijving van de toepassing van de Observatie methodes wordt beschreven in de algemene inleiding van de SOBANE methode.
Enkel de voornaamste richtlijnen worden hieronder vermeld.

De werkmethode is vergelijkbaar met deze gebruikt tijdens het niveau 1, Opsporingmethode (Déparis), en de deelnemers zouden dezelfde moeten zijn:

  • Keuze van een "arbeidssituatie”. Dit is een kleine groep werkposten die samen een geheel vormen.
  • Aanduiden van een coördinator.
  • Voorbereiding van de coördinator: hij leest de Observatie-methode grondig, leert hoe ze te gebruiken en past ze aan de betrokken arbeidssituatie aan.
  • Oprichten van een werkgroep samengesteld uit de belangrijkste werknemers en personen van de technische omkadering.
    Als er zowel mannen als vrouwen tewerkgesteld zijn in de onderzochte arbeidssituatie, zullen beide sexen in de werkgroep vertegenwoordigd zijn.
  • Vergadering van de werkgroep in een rustig lokaal dicht bij de werkposten (gemiddeld gedurende een tweetal uren).
  • Duidelijke uitleg door de coördinator over het doel van de vergadering en de procedure.
  • Discussie over elke rubriek met de nadruk op:
    • wat concreet kan gedaan worden om de situatie te verbeteren, door wie en wanneer
    • datgene waarvoor, op Analyse niveau, de hulp van een preventieadviseur moet worden ingeroepen.

      Tijdens de discussie over de werksituatie wordt rekening gehouden met de karakteristieken van de werknemers. Er wordt speciale aandacht besteed aan het feit dat het om mannen of vrouwen gaat, jonge of oudere werknemers, mensen die de taal al of niet kennen …
     
  • Na de vergadering maakt de coördinator een syntheseverslag van de voorgestelde oplossingen. Dit omvat:
    • de gebruikte tabellen, met duidelijke informatie zoals besproken tijdens de vergadering
    • de lijst met mogelijke oplossingen met voorstel van wie doet wat en wanneer
    • de lijst met de meer in detail te bestuderen punten op niveau 3, Analyse, en hun prioriteiten.
     
  • De resultaten worden voorgesteld aan de deelnemers van de werkgroep, aan de directie en aan de comité van preventie en bescherming op het werk. Er kunnen punten aangepast of toegevoegd worden en beslissingen genomen worden tijdens deze vergaderingen.
  • Vervolg van de studie voor de niet opgeloste problemen door middel van het niveau 3 van de methode , Analyse.

Wanneer het niet lukt om een vergadering met 3 tot 6 medewerkers te organiseren, zal de coördinator het observatieniveau zelf sturen. Dit gebeurt best in samenwerking met 1 of 2 werknemers en het overleg kan eventueel op de werkvloer georganiseerd worden.

Deze situatie is niet ideaal maar blijft nuttig om de preventie te bevorderen. Op deze manier kan het eventueel beroep doen op een extern deskundige voorbereid worden.

Te bespreken punten

De Observatiegids omvat 18 rubrieken:

  1. Zittend werken
  2. Beeldschermwerk
  3. Staand werken
  4. Werkplaats: andere houdingen
  5. Werkplaats: ruimte
  6. Opstelling werktuigen, materiaal, …
  7. Werktuigen
  8. Trillende werktuigen
  9. Positie: nek, schouders, ellebogen, polsen/handen
  10. Inspanningen van polsen/handen
  11. Repetitiviteit
  12. Hulpmiddelen bij de manuele behandeling
  13. Hijsen van lasten
  14. Tillen van lasten
  15. Trekken/duwen met de armen
  16. Werkomgeving
  17. Organisatie van het werk
  18. Organisatie van de tijd

Alle rubrieken zijn misschien niet van toepassing op de te observeren werkplaats.

Vandaar dat eerst moet worden bepaald welke van deze 18 rubrieken belangrijk zijn voor de werkplaats. 

  • Het is niet de bedoeling gewoonweg die rubrieken te kiezen die verband lijken te houden met de werkplaats, dit zou een vertekend beeld kunnen geven van de Observatie.
  • Het komt er meer op aan die rubrieken te schrappen die waarschijnlijk geen verband hebben of ooit zullen hebben met de werkplaats: bijvoorbeeld de rubriek “trillende werktuigen” voor een administratieve taak.

Deze keuze is niet altijd even makkelijk. Voor staand werk is het logisch de rubriek over het zittend werk te schrappen, tenzij een van de oplossingen erin zou bestaan de voornaamste houding van de operator te veranderen.

Het is aangewezen zich niet louter op de titels te baseren, maar elke rubriek snel door te lezen alvorens hem te schrappen of te behouden. 

Voor elke rubriek, worden de deelnemers uitgenodigd na te gaan:

  • niet enkel of er een probleem bestaat,
  • maar ook wat er CONCREET kan gedaan worden om de toestand te verbeteren?

Er wordt dus gesproken over oplossingen op technisch of organisatorisch vlak, over personeelsopleidingen... die het probleem kunnen opheffen of verminderen en die makkelijk toepasbaar zijn. Deze oplossingen worden genoteerd.

Niveau 3: Analyse

De inhoud van de analyse wordt beschreven vanuit 2 standpunten:

  • Vanuit het standpunt van de preventie waar men zoekt naar maatregelen ter verbetering
  • Vanuit epidemiologisch standpunt waar men tracht de omvang van het probleem binnen de onderneming te bepalen.

Analyse vanuit het standpunt preventie

Doelstellingen Analyse 
  • Onderzoeken van de oorzaken van ongemakkelijke bewegingen of
    inspanningen (krachten) om na te gaan hoe de werkomstandigheden
    kunnen worden veranderd en risico’s vermeden
  • Bepalen of het noodzakelijk is een nog grondigere studie uit te voeren
    (Expertise, niveau 4).
Wie ?

De mensen uit het bedrijf zelf, bijgestaan door preventieadviseurs ergonomie die beschikken over:
kennis van ergonomische principes

de technische competentie voor de zoektocht naar specifieke oplossingen.

Hoe ?Beeldscherm observatie

Een meer gedetailleerde beschrijving van de toepassing van de Analyse
methodes wordt beschreven in de algemene inleiding van de SOBANE
methode. Enkel de voornaamste richtlijnen worden hieronder vermeld.

De werkwijze van de preventieadviseur is de volgende:

  1. Herzien van de resultaten van de Opsporing en de Observatie van de arbeidssituatie samen met de coördinator die deze 2 eerste niveau's realiseerde
    • de preventieadviseur zal zo het reeds bij de vorige niveau's (Opsporing en Observatie) uitgevoerde werk leren kennen.
    • hij beoordeelt dat werk en de voorgestelde oplossingen vanuit het oogpunt van zijn specifieke kennis. Hij stuurt deze bij indien noodzakelijk of bevestigt de juistheid van de oplossingen.
    • tenslotte beslist hij welke aspecten een nadere specifieke Analyse behoeven.
       
     
  2. Uitvoeren van de eigenlijke Analyse van de arbeidssituatie voor deze specifieke aspecten in samenwerking met de mensen uit het bedrijf
    • door deze specifieke aspecten grondiger te bestuderen
    • door eventueel metingen uit te voeren, steeds met het oog op preventie
    • door het bedrijf te helpen de voorgestelde oplossingen in de praktijk om te zetten.
     

Niveau 4: Expertise

De bedoeling van deze brochure is niet te beschrijven hoe de expertise moet worden uitgevoerd, maar wel aan te gevenExpertise 

  • wat de expertise moet behelzen
  • wat ze moet opleveren
Doelstellingen

Door een zeer nauwgezette studie, beter karakteriseren van sommige problemen
gerelateerd aan de kantoorinrichting, de inspanningen gedurende het werk, de
behandelde lasten, de organisatie van de tijd...

Wie ?

Mensen uit het bedrijf zelf en de preventieadviseur, bijgestaan door een expert die beschikt over:

  • de nodige meet- en interpretatie-instrumenten
  • de technische bekwaamheden om specifieke oplossingen uit te werken.
Hoe ?Beeldscherm expertise

Aansluitend bij de Analyse en op vraag van de mensen uit het bedrijf en de preventieadviseur, zal de expert, volgens de omstandigheden:

  • de ruimtelijke organisatie van de werkposten herzien
  • de organisatie van de werktijden herzien
  • bepaalde specifieke handgereedschappen herzien
  • de vorming (bijvoorbeeld over lasten behandeling), aangepast aan de leeftijd en
  • de ervaring van de werknemers, herzien
  • ...

Indien nodig voor het onderzoek of het op punt stellen van oplossingen, kan het zijn dat de expert metingen uitvoert m.b.t. de blootstelling. Dit kan door videoanalyses (fiche 18), biomechanische metingen (houdingen, krachtinspanningen), metingen van de spierinspanningen (elektromyografie) die onmiddellijk op de werknemers worden uitgevoerd (fiche 19).

Verslag

Er wordt geen werkdocument voorgesteld. De expert stemt de verzamelde informatie af op de onderzochte werksituatie.

De Expertise moet evenwel steeds de volgende punten omvatten:

  • de verantwoording van de gebruikte technieken
  • de aanbevolen preventie/verbeteringsmaatregelen
  • het restrisico na preventie/verbetering

Er moet opnieuw een samenvatting worden gemaakt:

  • door de mensen uit het bedrijf zelf

bijgestaan door de preventieadviseurs en de experts.

Federale Overheidsdienst Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg - Gebruiksvoorwaarden - Privacy