NL | FR
Contact     .be
Logo

Sobane-strategie toegepast op VERLICHTING

Verlichting

U kan de brochure raadplegen en gratis aanvragen in de module Publicaties.

Voor meer informatie, raadpleeg onze andere pagina’s op de website:

Niveau 2, Observatie

  • Inleiding tot de methode
  • De observatiemethode is opgenomen in hoofdstuk 2 van de brochureObservatie_KL 
  • Hulpfiches om deze risicofactor beter te begrijpen zijn beschikbaar in de bijlages van de brochure
  • Invulbare versie (DOC, 288 Kb) om het verslag op te stellen

Niveau 3, Analyse

  • Inleiding tot de methode
  • De observatiemethode is opgenomen in hoofdstuk 3 van de brochureAnalyse_KL 
  • Hulpfiches om deze risicofactor beter te begrijpen zijn beschikbaar in de bijlages van de brochure
  • Invulbare versie (DOC, 248 Kb) om het verslag op te stellen

Niveau 4, Expertise

  • Inleiding tot de methode
  • De observatiemethode is opgenomen in hoofdstuk 4 van de brochureExpertise_KL 
  • Hulpfiches om deze risicofactor beter te begrijpen zijn beschikbaar in de bijlages van de brochure

Inleiding tot de methodes

Niveau 2: Observatie

Inleiding

DoelstellingenObservatie
  • Bestuderen van de situatie in het algemeen en op de werkvloer, voor wat betreft:
    • de arbeidsomstandigheden
    • de kunstmatige en natuurlijke lichtbronnen
       
     
  • De technische maatregelen definiëren die onmiddellijk genomen kunnen worden om de risico's te beperken/ te voorkomen.
     
  • Nagaan of een grondigere Analyse (niveau 3)
    • noodzakelijk is
    • dringend is (en zo ja, hoe dringend?)
    • en met welk doel.
     
Wie?
  • De werknemers en hun staf
  • De mensen uit het bedrijf (staf, studiebureau, interne preventieadviseurs) die de werksituatie goed kennen.
Hoe?Beeldscherm observatie

Een meer gedetailleerde beschrijving van de toepassing van de Observatie methodes wordt beschreven in de algemene inleiding van de SOBANE methode.
Enkel de voornaamste richtlijnen worden hieronder vermeld.

De werkmethode is vergelijkbaar met deze gebruikt tijdens het niveau 1, Opsporingmethode (Déparis), en de deelnemers zouden dezelfde moeten zijn:

  1. Keuze van een "arbeidssituatie". Dit is een kleine groep werkposten die samen een geheel vormen.
     
  2. Aanduiden van een coördinator.
     
  3. Voorbereiding van de coördinator: hij leest de Observatie-methode grondig, leert hoe ze te gebruiken en past ze aan de betrokken arbeidssituatie aan.
     
  4. Oprichten van een werkgroep samengesteld uit de belangrijkste werknemers en personen van de technische omkadering. Als er zowel mannen als vrouwen tewerkgesteld zijn in de onderzochte arbeidssituatie, zullen beide sexen in de werkgroep vertegenwoordigd zijn.
     
  5. Vergadering van de werkgroep in een rustig lokaal dicht bij de werkposten (gemiddeld gedurende een tweetal uren).
     
  6. Duidelijke uitleg door de coördinator over het doel van de vergadering en de procedure.
     
  7. Discussie over elke rubriek met de nadruk op:
    • wat concreet kan gedaan worden om de situatie te verbeteren, door wie en wanneer
    • datgene waarvoor, op Analyse niveau, de hulp van een preventieadviseur moet worden ingeroepen.

      Tijdens de discussie over de werksituatie wordt rekening gehouden met de karakteristieken van de werknemers. Er wordt speciale aandacht besteed aan het feit dat het om mannen of vrouwen gaat, jonge of oudere werknemers, mensen die de taal al of niet kennen.
       
     
  8. Na de vergadering maakt de coördinator een syntheseverslag van de voorgestelde oplossingen. Dit bevat:
    • de gebruikte tabellen, met duidelijke informatie zoals besproken tijdens de vergadering
    • de lijst met mogelijke oplossingen met voorstel van wie doet wat en wanneer
    • de lijst met de meer in detail te bestuderen punten op niveau 3, Analyse, en hun prioriteiten.
       
     
  9. De resultaten worden voorgesteld aan de deelnemers van de werkgroep, aan de directie en aan de comité van preventie en bescherming op het werk. Er kunnen punten aangepast of toegevoegd worden en beslissingen genomen worden tijdens deze vergaderingen.
     
  10. Vervolg van de studie voor de niet opgeloste problemen door middel van het niveau 3 van de methode , Analyse.

Wanneer het niet lukt om een vergadering met 3 tot 6 medewerkers te organiseren, zal de coördinator het observatieniveau zelf sturen. Dit gebeurt best in samenwerking met 1 of 2 werknemers en het overleg kan eventueel op de werkvloer georganiseerd worden. Deze situatie is niet ideaal maar blijft nuttig om de preventie te bevorderen. Op deze manier kan het eventueel beroep doen op een extern deskundige voorbereid worden.

Te bespreken punten
  1. Beknopte beschrijving van de werksituatie:
    • situatieschets
    • plaats van de lichtbronnen
    • inplanting werkposten
    • betrokken werknemers.
       
     
  2. Inwinnen van informatie, voor elke bron afzonderlijk:
      • natuurlijke verlichting
      • kunstmatige verlichting
      • werkvlakken
      • beeldschermen
      • plafonds, wanden, .
       
    • over de situatie in het algemeen en niet enkel op de dag van observatie
    • in elke zone en/of voor elke activiteit
    • zoeken naar onmiddellijk toepasbare oplossingen.
       
     
  3. Synthese: beoordeling van de werksituatie in haar geheel:
    • beoordeling van de bestaande situatie
    • balans van de preventie/verbeteringsacties
    • beoordeling van de toekomstige situatie
    • noodzaak van een al dan niet dringende Analyse, niveau 3, en het definiëren van de doelstellingen.
     
Terminologie
  • Verlichtings-sterkte: licht dat op het werkvlak, de wand, . valt
  • Luminantie: licht dat door dit oppervlak wordt weerkaatst, meestal helderheid genoemd
     

Niveau 3: Analyse

Inleiding

DoelstellingenAnalyse
  • Het kwantitatief inschatten van moeilijke verlichtingsomstandigheden aan de hand van metingen met een luxmeter.
  • Preventie/verbeteringsmaatregelen grondig onderzoeken.
  • Nagaan of een nog grondiger onderzoek noodzakelijk is (Expertise, niveau 4).
Wie ?
  • De mensen uit het bedrijf zelf bijgestaan door preventieadviseurs:
    • met de nodige methodologische vakkennis
    • met de nodige meetapparatuur.
     
Hoe ?

Een meer gedetailleerde beschrijving van de toepassing van de Analyse methodes wordt beschreven in de algemene inleiding van de SOBANE methode. Enkel de voornaamste richtlijnen worden hieronder vermeld.Beeldscherm observatie 

De werkwijze van de preventieadviseur is de volgende:

  1. Herzien van de resultaten van de Opsporing en de Observatie van de arbeidssituatie samen met de coördinator die deze 2 eerste niveau's realiseerde
    • de preventieadviseur zal zo het reeds bij de vorige niveau's (Opsporing en Observatie) uitgevoerde werk leren kennen.
    • hij beoordeelt dat werk en de voorgestelde oplossingen vanuit het oogpunt van zijn specifieke kennis. Hij stuurt deze bij indien noodzakelijk of bevestigt de juistheid van de oplossingen.
    • tenslotte beslist hij welke aspecten een nadere specifieke Analyse behoeven.
       
     
  2. Uitvoeren van de eigenlijke Analyse van de arbeidssituatie voor deze specifieke aspecten in samenwerking met de mensen uit het bedrijf
    • door deze specifieke aspecten grondiger te bestuderen
    • door eventueel metingen uit te voeren, steeds met het oog op preventie
    • door het bedrijf te helpen de voorgestelde oplossingen in de praktijk om te zetten.
     
Te bespreken punten
  1. Grondiger typeren van de lichtbronnen
  2. Beoordelen van de situatie op elke werkpost door metingen van de verlichtingssterkte in het horizontale en verticale vlak.
  3. Zoeken naar de mogelijke preventie/verbeteringmaatregelen via dezelfde aanpak als bij niveau 2, Observatie.
  4. Bepalen van het bestaande en het restrisico na preventie/verbetering door vergelijking met de aanbevolen waarden.
Terminologie
  • Schade-gevolg: Elk ongewenst gevolg te wijten aan de verlichting, zoals vermoeide ogen, gebrekkige concentratie, onveiligheid.
  • Risico: Kans op schade of bepaalde gevolgen i.f.v. de verlichtingsomstandigheden en werktijden.
  • Restrisico: Kans op gelijkaardige gevolgen na verbetering van de werksituatie.
Eenheden
  • Verlichtings-sterkte: Hoeveelheid op een oppervlak invallend licht (lux).
  • Luminantie: Hoeveelheid door het oppervlak weerkaatst of door een bron rechtstreeks naar het oog uitgestraald licht (cd/m2).
  • Contrast: Verhouding tussen de luminanties van twee oppervlakken, of een schatting van de verhouding van de teruggekaatste verlichting gemeten met een naar die oppervlakken gerichte luxmeter.
     

Niveau 4: Expertise

De bedoeling van deze brochure is niet te beschrijven hoe het Expertiseniveau uitgevoerd moet worden maar wel aan te geven:Expertise 

  • wat de expertise moet behelzen
  • en wat ze moet opleveren.
Doelstellingen

Met een meer verfijnde analyse, de blootstelling van de werknemers kwantificeren in bijzonder complexe gevallen.
De verlichtingsinstallatie eventueel voor bepaalde werkposten herberekenen (algemeen, zonaal, gericht).

Wie ?

De mensen uit het bedrijf zelf en de preventieadviseurs, met bijkomende hulp van experts in verlichting die:

  • over de nodige meetinstrumenten beschikken en de resultaten kunnen interpreteren
  • de technische bekwaamheid bezitten om specifieke oplossingen uit te werken.
Hoe ?Beeldscherm expertise

Aansluitend bij de Analyse en op vraag van de mensen uit het bedrijf en van de preventieadviseurs, zal de expert genoodzaakt zijn om, naargelang het geval,

  • speciale technieken te gebruiken ( vb.: luminantiemeter, .)
  • een herberekening van een plaatselijke of algemene verlichtingsinstallatie uit te voeren met behulp van verlichtingssoftware die de curven van iso-verlichting op de oppervlakken van het lokaal weergeven.
Verslag

Er wordt geen werkdocument voorgesteld. Het onderzoek wordt verricht door experts, die de verzamelde informatie afstemmen op de onderzochte werksituatie.

De expertise moet evenwel steeds de volgende punten omvatten:

  • verantwoording van de gebruikte technieken
  • aanbevolen preventie/verbeteringsmaatregelen
  • het restrisico na preventie/verbetering

Er moet opnieuw een synthese worden gemaakt

  • door de mensen uit het bedrijf zelf
  • bijgestaan door de preventieadviseurs en de experts.

Federale Overheidsdienst Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg - Gebruiksvoorwaarden - Privacy